โครงสร้างผิวหนัง บทความโดยเภสัชกร

1. Stratum Basale เป็นชั้นล่างสุดของหนังกำพร้า อยู่ติดกับชั้นหนังแท้ มีการแบ่งตัวเพื่อสร้างเซลล์ผิวใหม่ และยังมีเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสีเมลานิน
2. Stratum Spinosum และ Stratum Granulosum เป็นช่วงที่เซลล์ผิวค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงรูปร่างและสร้างองค์ประกอบที่จำเป็นต่อการสร้างเกราะป้องกันผิว
3. Stratum Lucidum พบเด่นในบริเวณที่มีผิวหนา เช่น ฝ่ามือและฝ่าเท้า
4. Stratum Corneum หรือชั้นขี้ไคล เป็นชั้นที่สำคัญมากสำหรับเรื่องสกินแคร์  แม้เซลล์ในชั้นนี้จะเป็นเซลล์ที่สิ้นสุดกระบวนการมีชีวิตแล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าไม่มีประโยชน์ ตรงกันข้าม Stratum Corneum คือหนึ่งในโครงสร้างสำคัญที่สุดที่ช่วยปกป้องผิวของเรา
   
   

ตอนที่ 3 Skin Barrier คืออะไร ทำไมวงการสกินแคร์พูดถึงกันมาก?

• หากเปรียบทั้งชั้น Stratum Corneum เป็นกำแพง
• เซลล์ผิวหรือ Corneocytes เปรียบเสมือน “ก้อนอิฐ”
• ส่วนไขมันที่อยู่ระหว่างเซลล์ ซึ่งประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ เช่น Ceramides, Cholesterol และ Free Fatty Acids เปรียบเสมือน “ปูน” ที่ช่วยยึดก้อนอิฐเหล่านั้นเข้าด้วยกัน
• โครงสร้างนี้เป็นส่วนสำคัญของสิ่งที่เราเรียกว่า Skin Barrier หรือเกราะป้องกันผิว
• Skin Barrier ที่สมบูรณ์จะช่วยลดการสูญเสียน้ำออกจากผิว และช่วยป้องกันสิ่งระคายเคืองจากภายนอกไม่ให้ผ่านเข้าสู่ผิวได้ง่าย
• แต่หากโครงสร้างนี้เสียสมดุล น้ำจะระเหยออกจากผิวได้มากขึ้น หรือที่เรียกว่า Transepidermal Water Loss (TEWL) ผลที่ตามมาอาจเป็น
  • ผิวแห้งตึง
  • ผิวขาดน้ำ
  • ผิวหยาบหรือเป็นขุย แสบง่าย ระคายเคืองง่าย
  • ใช้สกินแคร์บางชนิดแล้วรู้สึกแสบกว่าปกติ

นี่จึงเป็นเหตุผลว่า ทำไมบางครั้งการแก้ปัญหาผิวไม่ได้เริ่มจากการเติม Active Ingredient เพิ่มเข้าไป แต่ควรเริ่มจากการทำให้เกราะป้องกันผิวกลับมาอยู่ในสภาพที่ดีเสียก่อน 

บทความแนะนำ Skin barrier  ช่วยการสูญเสียน้ำใต้ผิวอย่างไร คลิก

ตอนที่ 4 หนังแท้ (Dermis) ชั้นสำคัญของความแข็งแรงและความยืดหยุ่น

• ใต้หนังกำพร้าลงมาคือ หนังแท้ หรือ Dermis
• หากหนังกำพร้าเปรียบเสมือนกำแพงด้านนอก หนังแท้ก็เปรียบได้กับโครงสร้างที่คอยพยุงผิว
• ในชั้นนี้มีองค์ประกอบสำคัญหลายชนิด โดยเฉพาะ Collagen คอลลาเจนเป็นโปรตีนโครงสร้างที่ช่วยให้ผิวมีความแข็งแรงและคงรูป
• เมื่ออายุมากขึ้น ปริมาณและคุณภาพของคอลลาเจนจะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลง ประกอบกับผลสะสมจากรังสี UV ทำให้ผิวเกิดริ้วรอยและความหย่อนคล้อยได้ง่ายขึ้น
• และมี Elastin อีลาสติน ที่ช่วยให้เนื้อเยื่อมีความยืดหยุ่น สามารถยืดและคืนรูปได้
• เมื่อโครงสร้างของอีลาสตินเสื่อมลง ผิวจึงมีแนวโน้มสูญเสียความยืดหยุ่นและความกระชับ
• มี Hyaluronic Acid และสารใน Extracellular Matrix ช่วยอุ้มน้ำและสร้างสภาพแวดล้อมให้เซลล์และเส้นใยต่าง ๆ ทำงานได้อย่างเหมาะสม
•  Collagen, Elastin และ Hyaluronic Acid จึงถูกพูดถึงบ่อยมากในผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับริ้วรอยและความชุ่มชื้น
• อย่างไรก็ตาม การทาสารชนิดหนึ่งบนผิว ไม่ได้หมายความว่าสารนั้นจะสามารถเดินทางลงไปทดแทนโครงสร้างชนิดเดียวกันในหนังแท้ได้โดยตรง เพราะการซึมผ่านผิวขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของสาร สูตรตำรับ และเกราะป้องกันผิวด้วย
  
  

ตอนที่ 5 ชั้นไขมันใต้ผิวหนัง (Hypodermis) ไม่ได้มีไว้เก็บไขมันอย่างเดียว

• ลึกลงไปอีกคือ Hypodermis หรือชั้นใต้ผิวหนัง
• ชั้นนี้ประกอบด้วยเซลล์ไขมันและเนื้อเยื่อเกี่ยวพันจำนวนมาก ทำหน้าที่คล้ายเบาะรองรับระหว่างผิวกับโครงสร้างที่อยู่ลึกลงไป
• หน้าที่สำคัญ ได้แก่
  • รองรับและลดแรงกระแทก
  • เป็นแหล่งสะสมพลังงาน
  • ช่วยรักษาอุณหภูมิของร่างกาย
  • ช่วยรองรับโครงสร้างผิว
  • เมื่ออายุมากขึ้น ไม่ได้มีเพียงคอลลาเจนในผิวที่เปลี่ยนแปลง แต่โครงสร้างไขมันใต้ผิวหนัง รวมถึงกระดูกและเนื้อเยื่อส่วนอื่นของใบหน้าก็เปลี่ยนแปลงไปด้วย

ดังนั้น ปัญหาใบหน้าหย่อนคล้อยหรือดูมีอายุจึงไม่ได้เกิดจาก “คอลลาเจนลดลง” เพียงอย่างเดียว