ผิวขาดน้ำ ผิวมันขาดน้ำ คืออะไร เกิดจากอะไร แก้ไขอย่างไรดี

1. รักษาความชุ่มชื้น
2. ให้เอนไซม์บนผิวทำงานได้ตามปกติ การผลัดเซลล์ผิวตามธรรมชาติเกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. ทำให้ผิวดูสุขภาพดีและสัมผัสนุ่ม

ตอนที่ 2 กลไกการรักษาความชุ่มชื้นของผิวตามธรรมชาติ

ธรรมชาตินั้นมหัศจรรย์ สร้างผิวหนังให้มีระบบกักเก็บน้ำได้ด้วยตัวเอง ทั้งในชั้นหนังแท้และชั้นหนังกำพร้า โดยทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ

• เป็นระบบกักเก็บน้ำใต้ผิวที่ใหญ่ที่สุด
• มีสาร Glycosaminoglycans (GAGs) และ Hyaluronic Acid ทำหน้าที่อุ้มน้ำและดูดซับน้ำไว้ในเนื้อเยื่อ เพื่อให้ผิวเต่งตึงและชุ่มชื้น
  
• น้ำจากหลอดเลือดในชั้นหนังแท้จะซึมผ่านเนื้อเยื่อขึ้นมาสู่ชั้นหนังกำพร้าอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากผิวชั้นนอกสุดมีความเข้มข้นของน้ำน้อยกว่า (ดึงน้ำจากล่างขึ้นบน)
  

2.ระบบบกักเก็บน้ำชั้นหนังกำพร้า (Epidermis) :  

• ชั้นหนังกำพร้ามี 5 ชั้นย่อย ระบบกักเก็บน้ำเกือบทั้งหมด เกิดขึ้นที่ชั้นนอกสุด คือ ชั้นขี้ไคล (Stratum Corneum) ซึ่งประกอบไปด้วยเซลล์ขี้ไคล (corneocyte) จำนวนมาก
• น้ำจากชั้นหนังแท้ถูกส่งผ่านช่องอควาพอร์ริน (Aquaporins) ซึ่งเป็น "ช่องขนส่งน้ำขนาดเล็ก" ในชั้นหนังกำพร้า กระจายต่อไปยังเซลล์รอบๆ ขึ้นมาจนถึงเซลล์ชั้นขี้ไคล
• เมื่อน้ำเดินทางมาถึงชั้นชั้นขี้ไคล น้ำส่วนหนึ่งจะระเหยออกสู่อากาศ เรียกว่า Transepidermal Water Loss (TEWL)
• น้ำที่เหลือจะถูก สารให้ความชุ่มชื้นตามธรรมชาติ (Natural Moisturizing Factor - NMF)  ภายในเซลล์ขี้ไคล เช่น กรดอะมิโน ยูเรีย และกรดแลกติก ดูดจับไว้ สารเหล่านี้มีคุณสมบัติอุ้มน้ำสูงมาก นอกจากดูดจับน้ำที่ส่งมาจากชั้นหนังแท้แล้ว ยังสามารถจับน้ำจากสิ่งแวดล้อมเอาไว้ได้ด้วย
• ไขมันระหว่างเซลล์ขี้ไคล (Intercellular Lipids) ประกอบด้วย เซราไมด์ (Ceramides), คอเลสเตอรอล (Cholesterol) และกรดไขมัน (Free Fatty Acids) คอยช่วยกั้นไม่ให้น้ำระเหยออกจากเซลล์
  
• น้ำมัน sebum ที่ผลิตจากต่อมไขมัน ถูกลำเลียงออกมาตามรูขุมขนเพื่อเคลือบผิวภายนอกเป็นฟิล์มบางๆ (lipid film) ช่วยป้องกันน้ำใต้ผิวระเหยออกอีกทางหนึ่ง
  
• ระบบการกักเก็บน้ำในชั้นนี้  เป็นที่รู้จักกันในชื่อ เกราะป้องกันผิว ( skin barrier )  ต้องการรู้จัก skin barrier มากขึ้น คลิก
  
  

ภาพแสดงระบบการรักษาความชุ่มชื้นของเซลล์ผิวชั้นขี้ไคล 

ตอนที่ 3 ระบบกักเก็บน้ำในชั้นหนังแท้และชั้นหนังกำพร้า ชั้นใดสำคัญกว่ากัน

• สำคัญทั้ง 2 ส่วน  ต้องทำงานร่วมกัน ขาดระบบใดระบบหนึ่งไม่ได้
• ต่อให้มีน้ำในชั้นหนังแท้มากแค่ไหน หาก skin barrier เสียหาย น้ำปริมาณมหาศาลจากชั้นหนังแท้ก็จะซึมและระเหยออกสู่อากาศอย่างรวดเร็วอยู่ดี ทำให้เกิดภาวะผิวขาดน้ำ (Dehydrated Skin)
• ในทางกลับกัน ไม่ว่า skin barrier จะแข็งแรงและปิดสนิทเพียงใด หากร่างกายขาดน้ำอย่างรุนแรง หรือคอลลาเจนและไฮยาลูรอนิกในชั้นหนังแท้เสื่อมสภาพตามอายุ ชั้นหนังกำพร้าก็จะไม่มีโมเลกุลน้ำจากด้านล่างส่งขึ้นมาให้กักเก็บ ผิวก็จะดูแห้งเหี่ยวและไม่มีความเปล่งปลั่ง

• ภาวะที่ผิวหนังขาดน้ำในชั้นหนังกำพร้า (ขาดความชุ่มชื้น)
• เมื่อผิวสูญเสียน้ำ ร่างกายจะพยายามชดเชยด้วยการผลิตน้ำมันเพิ่มขึ้น ทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า ผิวมันขาดน้ำ
• ผิวภายนอกดูมันเยิ้ม เกิดการอุดตัน เป็นสิว ในขณะที่เนื้อผิวจริงกลับแห้งสาก แสบแดง และไม่สดใส
• ภาวะนี้ไม่ใช่ "ประเภทผิว" แต่เป็น "สภาพผิวชั่วคราว" ที่เกิดจาก skin barrier เสียหาย
• มักเกิดกับผู้ที่มีสภาพผิวมัน ผิวผสม ซึ่งมีต่อมไขมันจำนวนมากใต้ผิวรอผลิตน้ำมันอยู่แล้ว
• ลักษณะที่พบได้บ่อย ได้แก่ หน้ามันเร็ว รูขุมขนดูกว้าง แต่งหน้าไม่ติด เป็นสิวอุดตันง่าย ผิวสาก แม้จะมีน้ำมันเคลือบอยู่

• ใช้เครื่องวัดอัตราการสูญเสียน้ำออกจากผิวสู่อากาศ (TEWL) เครื่องวัด TEWL คืออุปกรณ์วิทยาศาสตร์ที่ใช้ตรวจวัดอัตราการสูญเสียน้ำผ่านทางผิวหนัง (Transepidermal Water Loss) เพื่อประเมินความแข็งแรงของ skin barrier
  • หน่วยวัดคือ กรัมต่อตารางเมตรต่อชั่วโมง (g/m²/h)
  • ผิวสุขภาพดีค่าปกติอยู่ที่ประมาณ 5-10 g/m²/h
  • ค่าที่สูงขึ้นบอกถึงเกราะป้องกันผิวถูกทำลาย
• หลังล้างหน้า รู้สึกตีงผิวอย่างรวดเร็ว ลักษณะนี้ คือ ผิวขาดน้ำ ซึ่งเกิดแบบชั่วคราว หากเติมน้ำเข้าให้ผิว อาการตึงก็จะหายไป
  
• ริมฝีปากแห้ง ต้องพกลิปกลอสไว้เติมบ่อยๆ  เพราะผิวริมฝีปากเป็นส่วนที่ไม่มีต่อมไขมัน จึงไม่มี lipid film หากผิวขาดน้ำ จะแสดงออกชัดที่สุด 

• โรคเด็กดักแด้ ichthyosis มีความผิดปกติในการสร้างเคราติน ( keratin) ส่งผลให้กระบวนการผลัดเซลล์ผิวทำงานผิดเพี้ยนไป เซลล์ผิวเก่าไม่ยอมหลุดลอกออกตามธรรมชาติ แต่กลับสะสมหนาตัวขึ้นจนกลายเป็นแผ่นแข็ง แห้งกร้าน และแตกเป็นขุยหรือเกล็ดคล้ายเกล็ดปลาทั่วร่างกาย
  
• โรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ (atopic eczema) 

 

1. หยุด  สิ่งที่ทำให้ skin barrier เสียหาย ได้แก่
   • การรักษาสิวแบบต่อเนื่องและผิดวิธี
   • การผลัดเซลล์ผิวแบบวิธีกายภาพ เช่น การสครับผิว การขัดหน้า  การลอกหน้า การใช้แปรงนวดหน้าแบบขนหยาบเกินไป 
   • ผลิตภัณฑ์ล้างหน้าที่ทำให้ผิวแห้ง ได้แก่ สบู่ก้อน โฟมล้างหน้าเนื้อทึบ
   • แสงแดด ความร้อน การผักผ่อนน้อย
2. เติม น้ำให้ผิวด้วยโทนเนอร์หรือเซรั่มกลุ่มที่ผสมมอยส์เจอร์ไรเซอร์ประเภท Humectants เนื้อบางเบา เช่น Hyaluronic Acid หรือ Glycerin เพื่อเติมน้ำโดยไม่เพิ่มความมัน  ผลิตภัณฑ์แนะนำ คือ  โทนเนอร์ใบบัวบก
3. ล็อก ความชุ่มชื้นด้วยมอยส์เจอไรเซอร์ชนิด occlusive  เช่น  Ceramides , cholesterol เพื่อซ่อมปูนฉาบผิวให้กลับมาปิดสนิท